Insubre/IV coniugazione

Wikibooks, manuali e libri di testo liberi.

La IV coniugazione è formata dai verbi terminanti in . Sono tutti plurisillabici. Il falso monosillabico (dire) possiede una coniugazione particolare. Mostriamo qui come esempio cusì (cucire), mentre come eccezioni importanti dormì (dormire) e morì (morire).

cusì:

ind. presente imperativo ind. imperfetto ind. futuro cong. presente cong. passato condizionale
mì cusìssi - mì cusìvi mì cusiróo (che) mì cusìssi  ?? mì cusirìa/cusirìss/cusirìssi
tì te cusìsset cusìss! tì te cusìvet tì te cusìré(t) (che) tì te cusìsset  ?? tì te cusirìet/cusirìsset
lù el cusìss che el cusìssa! lù el cusìva lù el cusìrà (che) lù el cusìssa  ?? lù el cusirìa/cusirìss
nun cusìssom cusìssom! nun cusìvom nun cusìrèmm (che) nun cusìssom  ?? nun cusirìom/cusirìssom
violter cusìssov/cusii cusii! violter cusìvov violter cusìrii (che) violter cusìssov/cusii  ?? violter cusirìov/cusirìssov
lor cusìssen che cusìssen! lor cusìven lor cusìrànn (che) lor cusìssen  ?? lor cusirìen/cusirìssen
infinito gerundio participio
cusì cusénd(o) cusìi
  • La norma della IV coniugazione prevede l'uso del suffisso -ss- come nell'esempio.
  • Esistono alcuni verbi come vegnì (venire) che hanno di preferenza il participio in -uu come nella II e III coniugazione.

dormì: tabella

ind. presente imperativo ind. imperfetto ind. futuro cong. presente cong. passato condizionale
mì dormi - mì dormìvi mì dormiróo (che) mì dormi  ?? mì dormarìa/dormarìss/dormarìssi
tì te dormet dorma! tì te dormìvet tì te dormìré(t) (che) tì te dorma  ?? tì te dormarìet/dormarìsset
lù el dorma che el dorma! lù el dormìva lù el dormìrà (che) lù el dorma  ?? lù el dormarìa/dormarìss
nun dormom dormom! nun dormìvom nun dormarèmm (che) nun dormom  ?? nun dormarìom/dormarìssom
violter dormov/dormii dormii! violter dormìvov violter dormarii (che) violter dormov/dormii  ?? violter dormarìov/dormarìssov
lor dormen che dormen! lor dormìven lor dormarànn (che) lor dormen  ?? lor dormarìen/dormarìssen
infinito gerundio participio
dormì dorménd(o) dormìi
  • Questo verbo non usa -ss-, e quindi deve usare una -a eufonica o riabilitare, in alcune varianti, la -ss-.


morì: tabella

ind. presente imperativo ind. imperfetto ind. futuro cong. presente cong. passato condizionale
mì mori - mì morìvi mì moriróo (che) mì mori  ?? mì morarìa/morarìss/morarìssi
tì te moret mora! tì te morìvet tì te morìré(t) (che) tì te mora  ?? tì te morarìet/morarìsset
lù el mor che el mora! lù el morìva lù el morìrà (che) lù el mora  ?? lù el morarìa/morarìss
nun morom morom! nun morìvom nun morarèmm (che) nun morom  ?? nun morarìom/morarìssom
violter morov/morii morii! violter morìvov violter morarii (che) violter morov/morii  ?? violter morarìov/morarìssov
lor moren che moren! lor morìven lor morarànn (che) lor moren  ?? lor morarìen/morarìssen
infinito gerundio participio
morì morénd(o) mort


  • Questo verbo non usa -ss-, forse per analogia con vorè della II coniugazione.
  • È inoltre un esempio di verbo che possiede un participio irregolare (mòrt), derivante direttamente dall'equivalente latino (mortuus). In altri verbi la forma eccezionale del participio è compresente alla forma regolare, utilizzata soprattutto nel registro popolare, come in rott-rompuu, sucess-suceduu, vist-veduu, miss-metuu, ecc.

Strumenti personali